Prof. Dr. Sirel Gür GüngörMenü
Blog

Zayıflama İğneleri ve Göz Sağlığı: Görme Kaybı Riski Var mı?

Zayıflama İğneleri ve Göz Sağlığı: Görme Kaybı Riski Var mı?

Zayıflama iğnelerinin kullanımı yaygınlaştıkça, göz sağlığı üzerindeki olası etkileri de merak ediliyor. Hastalarım ya telefon ediyor ya muayeneye geldiklerinde soruyor ya da yakınları için soruyorlar. “Bu ilaçlar görme kaybına neden olur mu?”, “Diyabetim varsa gözlerim için riskli mi?” ve “Tedaviye başlamadan önce göz muayenesi gerekir mi?” sık sorulan sorular arasında.

Mevcut bilgiler, bu ilaçları kullanan herkesin göz sorunu yaşayacağı anlamına gelmiyor. Ancak özellikle diyabete bağlı retina hastalığı ve görme sinirinin kanlanma bozukluğu açısından bilinmesi gereken noktalar bulunuyor.

Zayıflama iğneleri hangi ilaçları kapsıyor?

Bu adla anılan ilaçların tümü aynı etken maddeyi içermez. Semaglutid ve liraglutid GLP-1 reseptör agonistleridir; tirzepatid ise hem GIP hem GLP-1 reseptörleri üzerinden etki gösterir. Kullanım amaçları ve ruhsatlı endikasyonları ürüne ve ülkeye göre değişir.

Semaglutid, diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan Ozempic, Rybelsus ve Wegovy gibi ilaçların etken maddesi olan bir GLP-1 reseptör agonistidir. Vücutta doğal olarak bulunan GLP-1 hormonunun etkisini taklit ederek, kan şekeri düzeyine bağlı olarak pankreastan insülin salgılanmasını artırır ve kan şekerinin kontrolüne yardımcı olur. Ayrıca tokluk hissini artırarak açlık duygusunu, yeme isteğini ve besin alımını azaltır; böylece iştahın düzenlenmesine katkıda bulunur.

Bu nedenle bir ilaçla ilgili araştırma sonucunu bütün zayıflama iğnelerine genellemek doğru değildir. Göz değerlendirmesinde kullanılan ilacın adı ve etken maddesi mutlaka bilinmelidir.

Diyabetik retinopatiyi etkileyebilir mi?

Diyabetik retinopati, şeker hastalığının retinadaki küçük damarlara zarar vermesidir. Görme kaybının en sık sebebidir. Özellikle önceden retina tutulumu bulunan kişilerde, kan şekerinin kısa sürede belirgin düzelmesi mevcut hastalığın geçici olarak kötüleşmesiyle ilişkili olabilir. Göz doktorları olarak biz kan şekerinin mümkün olduğunca kontrol altında olmasını isteriz. Dalgalanmalar retinayı olumsuz etkiler.

Semaglutidin ürün bilgisinde, özellikle diyabetik retinopatisi olan hastalarda takip gerekliliği vurgulanır. Tirzepatidin ürün bilgisinde de diyabetik retinopati öyküsü olan kişilerin izlenmesi gerektiği belirtilir. Bu durum, diyabet tedavisinden vazgeçilmesi gerektiği anlamına gelmez; tedavi ile göz takibinin birlikte planlanmasını gerektirir.

Daha önce retina lazeri, göz içi enjeksiyon veya diyabete bağlı maküla ödemi tedavisi aldıysanız, yeni ilaca başlarken bunu tedavinizi düzenleyen hekime bildirin.

Semaglutid ve görme siniri: NAİON nedir?

Nonarteritik anterior iskemik optik nöropati, kısaca NAİON, görme sinirinin ön bölümündeki kanlanmanın bozulmasıyla gelişen bir hastalıktır. Genellikle bir gözde ani ve ağrısız görme azalmasına veya görme alanında kayba neden olur. Kalıcı hasar bırakabilir.

Bazı araştırmalarda semaglutid kullananlarda NAİON riskinin arttığı bildirilirken, bazı çalışmalarda artış gösterilmemiştir. Diyabet gibi hastalıkların kendisi de NAİON riskini etkilediğinden, sonuçların yorumlanması dikkat gerektirir.

Avrupa İlaç Ajansı (EMA),NAİON’u semaglutidin çok seyrek görülen bir yan etkisi olarak kabul etmiştir. EMA’nın değerlendirdiği bazı veriler, tip 2 diyabetli yetişkinlerde yaklaşık 10.000 kişi-yıllık tedavi başına bir ek olguya işaret eder. Bu, 10.000 kişinin bir yıl izlenmesinde yaklaşık bir ek olgu anlamına gelir; her birey için kesin risk tahmini değildir.

Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) ve Kuzey Amerika Nörooftalmoloji Derneği (NANOS) ise olası ilişkiyi kabul etmekle birlikte, neden-sonuç ilişkisinin kesinleşmediğini vurgulamaktadır.

GLP-1 İlaçları ve Görme Kaybı: Bilimsel Veriler Ne Söylüyor?

Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) ve Kuzey Amerika Nörooftalmoloji Derneği (NANOS),40’tan fazla çalışmayı içeren değerlendirmelerinde olası riskleri, bilimsel belirsizlikleri ve hastalar için önerilerini ele aldı.

Semaglutid ile olası bir ilişki bulunuyor.

Meta-analizlerde bir araya getirilen veriler, GLP-1 reseptör agonistlerinden semaglutidin NAİON gelişme riskinde yaklaşık iki katlık göreceli artışla ilişkili olabileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte, mutlak risk düşük.

NAİON, genel olarak yılda 100.000 kişide yaklaşık 2,3–10,2 kişiyi etkileyen nadir bir hastalıktır. Nadir görülen bir hastalıkta göreceli riskin iki katına çıkması, etkilenen kişi sayısında küçük bir mutlak artış anlamına gelir. Ancak bu oranlar, her hastanın kişisel riskini doğrudan göstermez.

Çalışmaların sonuçları tutarlı değil.

Bazı araştırmalarda risk artışı bildirilirken, 1,2 milyon hastayı kapsayan ABD Askeri Sağlık Sistemi analizi gibi bazı büyük çalışmalarda artış saptanmamıştır. Ayrıca sağlık kayıtlarındaki tanı kodlarının uzman muayenesiyle doğrulanmamış olması, sonuçların güvenilirliğini sınırlayabilir.

Neden-sonuç ilişkisi kesinleşmiş değil.

AAO ve NANOS, mevcut verilerin semaglutidin doğrudan NAİON’a neden olduğunu kanıtlamadığını vurguluyor. Olası ilişkiyi açıklayan mekanizma da henüz doğrulanmış değil. Bazı laboratuvar araştırmalarında GLP-1 aktivitesinin sinir dokusu üzerinde koruyucu etkileri olabileceği bildirilse de bu bulgular, insanlarda göz açısından koruyucu bir etki olduğu anlamına gelmez.

EMA ile AAO ve NANOS’un önerileri neden farklı?

Avrupa İlaç Ajansı (EMA),NAİON’un semaglutid içeren ilaçların ürün bilgilerine “çok seyrek” görülen bir yan etki olarak eklenmesini ve NAİON tanısı doğrulandığında semaglutid tedavisinin kesilmesini önermiştir.

AAO ve NANOS ise NAİON gelişen her hastada ilacın otomatik olarak kesilmesine yönelik genel bir öneriyi desteklememektedir. Bu kuruluşlar, özellikle ciddi obezitesi, kontrolü güç diyabeti veya kalp-damar hastalığı bulunan kişilerde tedaviyi bırakmanın genel sağlık açısından önemli sonuçları olabileceğine dikkat çekmektedir.

Bu nedenle NAİON gelişen hastalarda tedavinin sürdürülmesi veya kesilmesi; göz hekimi ve ilacı düzenleyen hekim başta olmak üzere ilgili hekimlerle birlikte değerlendirilmelidir. Kararda hastanın genel sağlık durumu, risk faktörleri, alternatif tedaviler ve diğer gözün etkilenme olasılığı dikkate alınmalıdır.

İlaca başlamadan önce göz muayenesi gerekir mi?

AAO ve NANOS, yalnızca NAİON riskini belirlemek amacıyla GLP-1 ilacı başlayacak herkese rutin göz taraması önermemektedir. Mevcut kanıtlar bu uygulamayı desteklememektedir.

Ancak diyabetli hastalar, planlanmış diyabetik göz kontrollerini sürdürmelidir. Bu öneri, mevcut göz hastalıklarının veya yeni görme şikâyetlerinin değerlendirilmesine gerek olmadığı anlamına gelmez.

Daha önce bir gözünde NAİON geçirmiş kişilerde risk durumu zaten bilindiğinden, yalnızca bu riski saptamak için ek tarama önerilmemektedir. Bununla birlikte, tedaviye başlamadan önce diğer gözün olası riski hekimlerle görüşülmelidir.

Başka hangi risk faktörleri önemlidir?

Diyabet, ilaç kullanımından bağımsız olarak NAİON riskini artırabilir. Diğer risk faktörleri arasında gece kan basıncının aşırı düşmesi, tedavi edilmemiş uyku apnesi ve optik disk çukurunun çok küçük olması gibi anatomik özellikler bulunur.

Bu nedenle değerlendirme yalnızca kullanılan ilaca odaklanmamalı; kişinin diğer riskleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Tansiyon ilaçlarının dozu veya kullanım saati ise hastanın kendisi tarafından değiştirilmemeli, ilgili hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Hangi belirtilerde acilen başvurmalısınız?

Bir gözde aniden görme azalması, görme alanının bir bölümünde kararma veya yeni gelişen görme alanı kaybı varsa ağrı olmasa bile beklemeden göz hekimine başvurun. Muayenede kullandığınız bütün ilaçları, özellikle semaglutid veya diğer GLP-1 tedavilerini belirtin.

Herhangi bir görme şikâyeti olmayan hastalar ise yalnızca haberler nedeniyle ilaçlarını kendi kendilerine bırakmamalıdır. Sorularını ve endişelerini tedavilerini düzenleyen hekimle paylaşmalı; tedavi kararını kişisel riskleri ve beklenen yararlar birlikte değerlendirilerek vermelidir.

Hangi belirtilerde beklememelisiniz?

Bir gözde aniden görme azalması, görme alanının bir bölümünde kararma veya hızla kötüleşen görme gelişirse acil göz değerlendirmesi gerekir. Ağrı olmaması durumun önemsiz olduğunu göstermez. Şikâyeti bir sonraki kontrole kadar bekletmeyin; kullandığınız ilaçları muayenede belirtin.

İlacı bırakmak gerekir mi?

Görme şikâyeti olmayan kişiler, yalnızca haberler nedeniyle ilaçlarını kendi kendilerine bırakmamalıdır. Bu tedavilerin diyabet, obezite ve uygun hastalarda kalp-damar sağlığı açısından önemli yararları olabilir.

NAİON tanısı doğrulanırsa kurumların yaklaşımları farklıdır: EMA semaglutidin kesilmesini önerirken, AAO ve NANOS hastanın genel sağlığı, tedavi seçenekleri ve diğer gözün riski dikkate alınarak ortak karar verilmesini savunur. Böyle bir durumda göz hekimi ve ilacı düzenleyen hekim tedaviyi gecikmeden birlikte değerlendirmelidir.

Zayıflama iğnesi kullanırken görme değişikliklerini önemsemek ve mevcut göz hastalıklarını hekimle paylaşmak, tedavinin güvenli biçimde yürütülmesine yardımcı olur.

Kaynaklar

Güncelleme Tarihi: 07.11.2026
Prof. Dr. Sirel Gür Güngör
Editör
Prof. Dr. Sirel Gür Güngör
Göz Hastalıkları Uzmanı
*Bu içerik, 12.11.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik’e uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler genel sağlık bilgilendirmesi niteliğinde olup yönlendirme veya tedavi önerisi değildir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Tanı ve tedavi amacıyla mutlaka hekime başvurulmalı ve kişisel tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Hakkımda Hakkımdaİletişim İletişimWhatsapp Whatsapp
Prof. Dr. Sirel Gür GüngörProf. Dr. Sirel Gür GüngörGöz Hastalıkları Uzmanı
+90531 486 2815
+90531 486 2815