Üveit Nedir? Neden Olur? Belirtileri

Üveit Nedir?

Üveit gözün orta tabakası olan iris, siliyer cisim ve koroidin inflamasyonudur yani iltihaplanmasıdır. Bu dokular gözün en damarlı bölgesidir. Gözün bu bölümlerindeki inflamasyon sınırlı kalmaz sıklıkla korneayı, vitreusu, retinal damarları ve optik siniri de içine alır. Gözde ağrı, kızarıklık, bulanık görme ve ışık hassasiyeti gibi belirtilere neden olabilir.

Gözde Üveit Neden Olur?

Çoğu üveit vakasında bağışıklık sistemi önemli rol oynar. Bağışıklık hücreleri yanlışlıkla göz dokularını yabancı olarak algıladığında, gözde iltihap ve hasar meydana gelir. Bu durum genellikle romatizmal hastalıklar, otoimmün bozukluklar veya bağ dokusu hastalıklarıyla ilişkilidir.

Bunun yanı sıra enfeksiyonlar da üveitin önemli sebeplerinden biridir. Virüsler, bakteriler, mantarlar veya parazitler göze yerleşerek doğrudan iltihaplanmaya yol açabilir. Özellikle tüberküloz, herpes virüsleri, toksoplazmozis ve sifiliz gibi hastalıklar üveit ile bağlantılı bulunmuştur.

Travma da üveite neden olabilen bir faktördür. Gözde geçirilen cerrahi işlemler veya fiziksel yaralanmalar bağışıklık sistemini tetikleyerek iltihaba sebep olabilir. Ayrıca bazı ilaçlar ve toksik maddelere maruz kalmak da nadiren üveite yol açabilir.

Üveit bazen başka bir sistemik hastalık olmadan da ortaya çıkabilir. Bu durumda “idiyopatik üveit” olarak adlandırılır ve kesin nedeni belirlenemez. Ancak hangi sebeple gelişirse gelişsin, üveit tedavi edilmediğinde görme kaybına kadar ilerleyebileceğinden erken tanı ve tedavi büyük önem taşır.

Üveit en sık 20–50 yaş arasında görülür. Ancak her yaşta ve her cinsiyette görülebilir. Bazı gruplarda daha sık görülme eğilimi vardır. Üveitin daha sık görülebildiği kişiler şöyledir;

Otoimmün Hastalığı Olanlar

Üveit, otoimmün hastalıklarla ilişkilidir. Bu kişilerde üveit riski artar. Üveitin sık görüldüğü otoimmün hastalıklar:

• Behçet hastalığı
• Ankilozan spondilit
• Romatoid artrit
• Sedef hastalığı (psöriyazis)
• İnflamatuar barsak hastalıkları (Crohn hastalığı, ülseratif kolit)
• Sistemik lupus eritematozus (SLE)
• Sarkoidoz

Enfeksiyon Hastalıkları

Bazı enfeksiyonlar da üveite yol açabilir. Üveitin sık görüldüğü enfeksiyonlar:

• Toksoplazma
• Tüberküloz
• Herpes virüsü (HSV, VZV)
• Sifiliz
• Lyme hastalığı

İlaçlar, Göz Travması ve Cerrahisi

Bazı ilaçlar üveite neden olabilir. Göz travması ve cerrahisi sonrasında da üveit gelişebilir.

Üveit her yaşta ve tek başına veya çeşitli hastalıklar ile birlikte görülebilir. Erken tanı ve tedavi görme kaybını önlemek açısından çok önemlidir. Gözde kızarıklık, ağrı, ışık hassasiyeti veya görme bulanıklığı varsa mutlaka göz hekimine başvurulmalıdır.

Buna sıklıkla şiddetli göz ağrısı ve batma hissi eşlik eder. Ağrı zaman zaman göz çevresine, kaşa veya şakak bölgesine yayılabilir. Üveit hastalarında ışığa karşı hassasiyet (fotofobi) oldukça tipiktir; hastalar ışığa baktıklarında belirgin rahatsızlık, yanma ve gözlerini kapatma ihtiyacı hisseder.

Görme bulanıklığı, sisli görme ve görme kalitesinde azalma sık görülen diğer önemli belirtilerdir. Bazı hastalarda uçuşan cisimler (floaters) veya görme alanında koyu noktalar da ortaya çıkabilir. Daha ağır olgularda göz içi basınç değişiklikleri ve ani görme kaybı gelişebilir.

Kronik üveit formlarında ise şikâyetler daha sinsi ilerler; hafif kızarıklık, aralıklı rahatsızlık hissi ve yavaş gelişen görme azalması ön plandadır. Bu nedenle erken dönemde fark edilmesi zor olabilir.

Gözde üveit belirtileri şunlardır;

• Gözde kızarıklık (özellikle derin ve belirgin inflamasyon görünümü)
• Şiddetli göz ağrısı ve batma hissi
• Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
• Görme bulanıklığı ve sisli görme
• Görme kalitesinde azalma
• Uçuşan cisimler (floaters) ve görme alanında lekelenmeler
• Göz içi basınç değişiklikleri
• İleri olgularda ani veya belirgin görme kaybı

Bu belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurmak, kalıcı görme kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.

Erişkinlerde Üveit Türleri Nelerdir?

Anterior Üveit

Gözün ön kısmındaki iris ve siliyer cismi etkiler. En yaygın üveit türüdür ve çoğunlukla tek gözü tutar. Ani başlayan göz ağrısı, kızarıklık, ışığa hassasiyet ve bulanık görme ile kendini gösterir. Bazı olgularda tekrarlayan ataklar görülebilir ve kronikleşebilir.

İntermediyer Üveit

Vitreus adı verilen göz içi jel dokusunu etkiler. Genellikle yavaş ilerler ve görme bulanıklığı, uçuşan cisimler (floaters) ile kendini gösterir. Çocuklarda daha sık görülmesine rağmen erişkinlerde de görülebilir. Altta yatan sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir.

Posterior Üveit

Retina ve koroidi tutar. Görme kaybı riski en yüksek üveit türlerinden biridir. Işık çakmaları, görmede dalgalanma ve renk algısında değişikliklerle belirti verebilir. Enfeksiyöz veya otoimmün nedenlerle ortaya çıkabilir.

Panüveit

Gözün tüm tabakalarını etkileyen yaygın bir iltihaptır. Hem anterior hem posterior segmenti kapsadığı için en ciddi üveit türlerinden biridir. Görme kaybı, ağrı, ışığa hassasiyet ve ciddi inflamasyon ile seyreder. Genellikle sistemik hastalıklarla ilişkilidir ve acil müdahale gerektirir.

Üveit Nasıl Teşhis Edilir?

Üveit tanısı, göz doktoru tarafından yapılan detaylı bir göz muayenesiyle konulur. Düzeltilmiş görme keskinliğinin saptanması, biyomikroskopi ile ön segment değerlendirilmesi, detaylı göz dibi muayenesi ve göz içi basınç ölçümü olmazsa olmazdır. Optik koherens tomografi, fundus fluorescein anjiyografi hem tanıda hem takipte çok önemlidir. Ayrıca hekimin gerekli gördüğü durumlarda birlikte olabileceği hastalıkları saptamak için kan testleri, akciğer grafisi veya tomografisi ya da beyin MR da istenebilir.

Üveit Tedavisi Nasıldır?

Üveitin tedavisi altta yatan hastalığı göre değişebilir. Altta yatan enfeksiyöz hastalıkları belirlemek tedavi açısında önemlidir.

Eğer altta yatan hastalık herpes virüs, tüberküloz veya tokzoplazma ise bu enfeksiyon hastalıklarına göre tedavi yapılır. Antiviral veya antibiyotik tedaviler kullanılır. Bunun yanında damla olarak veya sistemik yolla steroidler sıklıkla kullanılır. Göz etrafına veya içine steroid enjeksiyonları da uygulanabilir.

Steroid tedavilerinin yanında immünsupresif tedavileri ve biyolojik ajanları da üveit tedavisinde sıklıkla uygulamaktayız.

Bu tedaviler üveittteki iltihabı etkin şekilde bastırabilmektedir. Ama uygun kullanılmazsa yan etkileri de olabilir. Hastalar ile iyi iletişim kurmak, bu yan etkiler konusunda uyarmak ve tahlil ve muayeneler ile yan etkileri takip etmek gerekir.

Uzun süreli steroid kullanımında katarakt ve göz tansiyonu (glokom) gibi yan etkiler olabilir. Bu nedenle bu ilaçlara da uygun süre ve sıklıkta kullanmak, doktorunuzun belirttiği şemada kullanmak önemlidir.

Üveit bazı romatolojik ya da sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu durumlarda romatolog, göğüs hastalıkları uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı, nöroloji uzmanı ve göz doktoru birlikte çalışır. Çocuk hastalarda da pediatrik romatoloji uzmanı ile ortak çalışmak gerekir.

Üveitli Hastalar Kontakt Lens Kullanabilir mi?

Aktif üveit sırasında kontakt lens kullanımı önerilmez. Aktif üveit bulguları geriledikten sonra da hastalar immünsupresif tedaviler kullanıyorsa yine kontakt lens kullanımı önerilmez.

Üveit Tekrarlayabilir mi?

Üveit tekrarlayabilen bir hastalıktır. Hatta birçok hastada kronik bir seyir de gösterebilir. Zaman zaman alevlenmeler yani ataklar olabilir.

Hangi Hastalarda Üveit Daha Çok Tekrarlar?

Altta yatan sistemik hastalıklar (Behçet hastalığı, sarkoidoz, ankilozan spondilit vb.) varsa, üveit zaman zaman tekrarlayabilir. Ancak altta yatan sebebi bilinmeyen üveit vakalarında da ataklar olabilir. Tedaviye geç başlanması veya yetersiz tedavi, hastalığın kontrol altına alınamamasına ve ataklara neden olabilir.

Stres, geçirilen sistemik enfeksiyonlar, sigara üveit ataklarını tetikleyebilir.

Tekrarlayan Üveit Belirtileri Nelerdir?

• Gözde kızarıklık
• Bulanık görme
• Işık hassasiyeti
• Göz ağrısı
• Uçuşan cisimcikler (floaters)

Üveit Tekrarlamaması İçin Ne Yapılabilir?

Üvetin tekrarlamaması için düzenli göz muayeneleri önemlidir. Sistemik hastalık varsa ilgili branşlarla iş birliği (romatoloji, enfeksiyon hastalıkları vb.) gerekir. Tedavi planına (kortikosteroidler, immün baskılayıcılar vb.) uyumlu olmak ve uyumlu hasta doktor ilişkisi üveit takibinde önemlidir. Atak belirtileri başlarsa hasta hemen doktoruna ulaşılabilmeli ve erken tedavi başlamalıdır.

Çocuklarda Üveit

Üveit çocuklarda görülebilen ciddi sonuçlar doğurabilen bir göz hastalığıdır. Gözün orta tabakasında gelişen bu iltihap, eğer erken tanı ve tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir. Çocuklarda üveit çoğunlukla altta yatan sistemik hastalıklarla ilişkili olup, bazen hiçbir belirgin sebep olmadan da ortaya çıkabilir.

Özellikle juvenil idiopatik artrit (JIA) olan çocuklar üveit yönünden ciddiyetle takip edilmelidir. Çocukluk çağı üveitleri genellikle sinsi seyreder, geç fark edilir ve ciddi görme kaybına neden olabilir.

Üveit Tedavi Edilmezse Hangi Hastalıklara Sebep Olur?

Üveit tedavi edilmediğinde gözde geri dönüşü olmayan komplikasyonlara yol açabilir. En sık görülen sorunlardan biri glokom, yani göz içi basıncının artmasıdır; bu durum görme sinirine zarar vererek kalıcı görme kaybı oluşturabilir.

Katarakt gelişimi de kronik üveit olgularında sıklıkla ortaya çıkar ve bulanık görmeye neden olur. Ayrıca, retina ve koroid dokusundaki hasar makula ödemi veya retina dekolmanına yol açarak merkezi görmeyi tehdit edebilir. İlerlemiş olgularda ise tamamen körlük gelişme riski vardır. Bu nedenle erken tanı ve uygun tedavi, üveitin yol açabileceği ağır görme kayıplarını önlemenin en kritik adımıdır.

Üveit Bulaşıcı mıdır?

Üveit bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak enfeksiyonlar (örneğin toksoplazma, tüberküloz, herpes) üveite neden olabilir. Bu enfeksiyonlar kişiden kişiye veya bulaş olmuş meyve sebzelerle bulaşabilir ama üveitin kendisi bulaşmaz.

Üveit Sık Sorulan Sorular

Üveit Ne Anlama Gelir?

Üveit, gözün orta tabakasını oluşturan üvea dokusunun iltihaplanması anlamına gelir. Ancak iltihap yalnızca bu bölgeyle sınırlı kalmayabilir; retina, görme siniri ve göz içindeki diğer yapıları da etkileyebilir. Erken dönemde tanı konulup tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilen bu hastalık, ani veya sinsi başlangıç gösterebilir.

Üveit Hastalığı Tehlikeli midir?

Evet, üveit basit bir göz kızarıklığı olarak değerlendirilmemelidir. Tedavi geciktiğinde katarakt, göz tansiyonu, retina hasarı ve kalıcı görme kaybı gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Düzenli göz muayenesi ve doğru tedavi ile bu riskler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Üveit Hastalığı Kaç Günde Geçer?

Üveitin iyileşme süresi, hastalığın türüne ve nedenine göre değişir. Hafif akut üveitler birkaç hafta içinde düzelebilirken, bazı hastalarda tedavi aylar sürebilir veya hastalık tekrarlayabilir. Bu nedenle tedavi sürecinin göz doktoru tarafından yakından takip edilmesi büyük önem taşır.

Üveit Stresten Olur mu?

Stres tek başına üveite neden olmaz; ancak bağışıklık sistemini etkileyerek mevcut hastalığın alevlenmesini tetikleyebilir. Üveit çoğunlukla otoimmün hastalıklar, enfeksiyonlar veya bağışıklık sistemiyle ilişkili nedenlerden kaynaklanır. Bu nedenle stres yönetimi faydalı olsa da altta yatan neden mutlaka araştırılmalıdır.

Üveit Hastası Nasıl Görür?

Üveitli kişiler bulanık görme, ışığa karşı hassasiyet, uçuşan siyah noktalar ve bazen görüş alanında gölgeler fark edebilir. Hastalığın şiddetine göre görme kalitesi hızla azalabilir. Özellikle ani görme değişikliği yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden göz muayenesi olması gerekir.

En Tehlikeli Göz Hastalığı Üveit mi?

Üveit ciddi bir göz hastalığı olsa da tek başına "en tehlikeli" olarak kabul edilmez. Retina dekolmanı, akut glokom, göz içi enfeksiyonları ve bazı retina hastalıkları da acil müdahale gerektiren önemli tablolardır. Üveitin tehlikesi ise sessiz ilerleyebilmesi ve tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına neden olabilmesidir.

Üveit Göz Hastalığına Ne İyi Gelir?

Üveitte en etkili yaklaşım, hastalığın nedenine uygun tıbbi tedavidir. Göz damlaları, ağızdan ilaçlar veya gerekli durumlarda bağışıklık sistemini düzenleyen tedaviler uygulanabilir. Kendi kendine ilaç kullanmak ya da bitkisel yöntemlere yönelmek yerine, göz doktorunun önerdiği tedavi planına eksiksiz uyulması gerekir.

Üveit Kaç Yaşında Başlar?

Üveit her yaşta görülebilse de en sık genç ve orta yaş erişkinlerde ortaya çıkar. Çocuklarda ve ileri yaş grubunda da gelişebilir; özellikle romatizmal hastalıklar veya bazı enfeksiyonlar riski artırabilir. Yaş fark etmeksizin açıklanamayan göz ağrısı, kızarıklık veya görme azalması yaşayan herkesin değerlendirilmesi önemlidir.