Kullandığınız bir ilaç gözde kuruluğa, bulanık görmeye veya göz tansiyonunun yükselmesine neden olabilir mi? Çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar göz sağlığını da etkileyebilir. Bu etkiler hafif ve geçici yakınmalardan, nadiren kalıcı görme kaybına yol açabilen sorunlara kadar değişebilir.
Bazı ilaçların göz üzerindeki etkileri başlangıçta belirti vermez. Bu nedenle göz muayenesinde reçeteli ilaçlarınızın yanı sıra kullandığınız vitaminleri ve takviyeleri de bildirmeniz önemlidir. Kontrol gereksinimi; ilacın türüne, dozuna, kullanım süresine ve kişisel risklere göre belirlenir. Bir yan etkinin bildirilmiş olması, ilacı kullanan herkeste gelişeceği anlamına gelmez. Tedavinizi kendi kendinize kesmeyin veya değiştirmeyin; gerekli düzenlemeler, göz doktorunuz ile ilacı reçete eden hekimin birlikte değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
Kortizon içeren ilaçlar: Göz tansiyonu yükselmesi, glokom ve katarakt
Kortizon içeren ilaçların göz açısından en önemli yan etkileri göz içi basıncının yükselmesi, glokom ve katarakt gelişimidir. Bu etkiler yalnızca göz damlalarıyla sınırlı değildir. Tablet, damar yolu, enjeksiyon, inhaler, burun spreyi veya cilt kremi şeklindeki kullanımlarda da göz etkileri görülebilir; ancak risk her uygulama yolunda aynı değildir. İlacın gücü, dozu, kullanım süresi, uygulandığı bölge ve kişinin duyarlılığı belirleyicidir.
Kortikosteroidler; romatoid artrit, lupus ve vaskülit gibi romatizmal hastalıklarda, astım ve KOAH alevlenmelerinde, Crohn hastalığı ve ülseratif kolitte, bazı ağır alerjik ve iltihabi deri hastalıklarında kullanılır. Organ nakli sonrasında organ reddini önlemek ve bazı kanserlerin tedavisinde de bu ilaçlardan yararlanılır.
Göz hekimleri olarak kortizon içeren ilaçları üveit, sklerit ve optik nörit gibi hastalıkların tedavisinde kullanıyoruz. Hastalığa göre ağızdan veya damar yoluyla, enjeksiyon ya da göz damlası şeklinde uygulayabiliyoruz. Kortizonlu göz damlalarından ameliyat sonrası iltihabi yanıtı kontrol etmek ve uygun görülen bazı konjonktivit türlerini tedavi etmek amacıyla da yararlanıyoruz.
Kortizon, duyarlı kişilerde göz içi basıncını artırabilir. Bu yükselme görme sinirinde hasara yol açarsa glokom gelişir ve oluşan görme kaybı kalıcı olabilir. Basınç artışı çoğu zaman ağrı veya başka bir belirti vermediğinden, şikâyet olmaması göz tansiyonunun normal olduğunu göstermez. Özellikle kortizonlu göz damlalarında ve göz çevresine yapılan kortizon enjeksiyonlarında basınç takibi önemlidir.
Uzun süreli kortizon kullanımı, merceğin arka bölümünde gelişen “arka subkapsüler katarakt” ile de ilişkilidir. Bulanık görme, ışıklardan rahatsız olma ve okuma güçlüğü gelişebilir. Görmeyi belirgin etkileyen katarakt ameliyatla tedavi edilebilir. Kortizon ayrıca, sarı noktanın altında sıvı birikmesiyle seyreden santral seröz koryoretinopatiyle ilişkilidir; bu durumda merkezi görmede bulanıklık, görüntüde eğrilme veya cisimleri küçük görme ortaya çıkabilir.
Kortizon tedavisinin azaltılması ve kesilmesi hekim kontrolünde planlanmalıdır. Özellikle uzun süreli kullanımda dozun kademeli azaltılması gerekebilir. Uygulanacak plan; ilaca, doza, tedavi süresine ve hastalığın durumuna göre değişir.
Hidroksiklorokin ve klorokin: Belirti vermeden ilerleyebilen retina hasarı
Lupus ve romatoid artrit gibi romatizmal hastalıkların yanı sıra sıtma tedavisinde kullanılan hidroksiklorokin ve klorokin, özellikle uzun süreli kullanımda kalıcı retina hasarına neden olabilir. Merkezi görmeden sorumlu sarı nokta ve çevresinin etkilenmesi; okuma, yüzleri tanıma ve ayrıntıları seçme yeteneğini bozabilir. Başlangıçta görme iyi olabilir; ileri hasar ise ilaç kesildikten sonra da ilerleyebilir.
Risk; günlük dozun vücut ağırlığına göre yüksek olması, uzun tedavi süresi, böbrek hastalığı ve eş zamanlı tamoksifen kullanımıyla artabilir. Doz değerlendirmesinde gerçek vücut ağırlığı esas alınır. Hidroksiklorokin için günlük 5 mg/kg, klorokin için 2,3 mg/kg sınırları önemlidir; bu düzeylerin altında kullanım riski azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Bu değerler hastanın kendi dozunu değiştirmesi için değil, hekim değerlendirmesi içindir.
Hidroksiklorokinle ilgili önceki çalışma ve önerilerde, uygun dozlarda retina toksisitesi riski ilk 5 yılda %1’in, ilk 10 yılda %2’nin altında bildirilmiş; 20 yıllık kullanımda yaklaşık %20’ye ulaşabildiği belirtilmiştir. Bu oranlar herkesin kişisel riskini göstermez ve klorokin için doğrudan aynı şekilde uygulanamaz. Doz, kullanım süresi ve kişisel riskler birlikte değerlendirilmelidir.
Hidroksiklorokine başlandıktan kısa süre sonra başlangıç göz değerlendirmesi yapılması önerilir. Göz dibi muayenesi, optik koherens tomografi (OCT) ve fundus otofloresans görüntüleme ile başlangıç bulguları kaydedilir. Gerektiğinde görme alanı ve ek testlerden yararlanılır. Yıllık tarama önerilmekle birlikte, önemli risk faktörü bulunmayanlarda ilk 5 yıl boyunca yıllık tarama ertelenebilir. Risk faktörü bulunan kişilerde daha erken takip gerekir.
Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı ve diğer retina hastalıkları, ilaca bağlı erken değişikliklerin ayırt edilmesini güçleştirebilir. Mevcut bir sarı nokta hastalığı ilacın mutlaka kesilmesini gerektirmez; ancak güvenilir takip yapılamıyorsa tedavi yeniden değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde 6 aylık veya daha kısa aralıklarla kontrol planlanabilir. Şüpheli bulgular doğrulanmalı ve tedavi kararı ilacı reçete eden hekimle birlikte verilmelidir.
A vitamini ve retinoidler: Göz kuruluğu, gece görmede azalma ve papilödem
A vitamini görme için gereklidir; ancak aşırı takviye kullanımı zararlı olabilir. Özellikle şiddetli veya tedaviye dirençli aknede kullanılan A vitamini türevi izotretinoin, göz kuruluğuna, kontakt lens kullanımında zorlanmaya ve gece görmede azalmaya neden olabilir. Daha nadir fakat ciddi bir etkisi kafa içi basınç artışıdır.
Tedavi sırasında gözlerde yanma, batma, kızarıklık ve zaman zaman bulanıklık gelişebilir. Daha önce rahat kullanılan kontakt lensler rahatsızlık vermeye başlayabilir. Gece görmede azalma fark edilirse göz hekimine başvurulmalı ve özellikle gece araç kullanımı açısından dikkatli olunmalıdır.
Aşırı A vitamini takviyesi veya ağızdan kullanılan retinoidler, beyin çevresindeki sıvının basıncını artırabilir. Bu basınç artışı, görme sinirinin göz içindeki baş kısmında şişmeye, yani papilödeme yol açabilir. Şiddetli veya uzun süreli papilödem kalıcı görme kaybına neden olabilir.
İzotretinoinle ilişkili kafa içi basınç artışını inceleyen bir çalışmada 179 olgu bildirimi değerlendirilmiştir. İlaca başlanmasından tanıya kadar geçen süre ortalama 2,3 ay bulunmuş; 6 olguda ilacın yeniden verilmesiyle tablonun tekrar ortaya çıktığı bildirilmiştir. Bunlar olgu bildirimleridir; ilacı kullananların yüzde kaçında bu sorunun gelişeceğini göstermez.
Yeni başlayan veya artan baş ağrısı, bulantı, kusma, nabızla uyumlu kulak çınlaması, geçici görme kararmaları ve çift görme dikkate alınmalıdır. Özellikle baş ağrısına görme değişiklikleri eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirme gerekir. Belirtisi olmayan herkeste kafa içi basınç artışına yönelik rutin tarama önerilmez; muayene ihtiyacı kişisel bulgulara göre belirlenir.
İzotretinoin, doksisiklin ve minosiklin gibi tetrasiklin grubu antibiyotiklerle birlikte kullanılmamalıdır. Hekim önerisi olmadan A vitamini takviyesi alınmamalı, multivitaminlerin içeriği de kontrol edilmelidir.
Amiodaron: Korneada birikintiler ve nadiren görme siniri hasarı
Kalp ritim bozukluklarında kullanılan amiodaronun göz muayenelerinde sık karşılaştığımız etkilerinden biri, gözün saydam ön tabakası olan korneada birikintiler oluşmasıdır. Bunlar çoğunlukla görmeyi belirgin etkilemez ve tek başına ilacın kesilmesini gerektirmez.
Daha nadir fakat ciddi bir sorun, görme sinirinin etkilenmesidir. Amiodaronla ilişkili optik nöropati, sinsi başlayan ve yavaş ilerleyen görme kaybına yol açabilir. Genellikle iki göz etkilenir; ancak kişi yalnızca bir gözündeki değişikliği fark edebilir veya başlangıçta hiçbir yakınma hissetmeyebilir. Belirtiler çoğunlukla ilk yıl içinde ortaya çıksa da daha geç gelişebilir.
Yeni başlayan bulanıklık, görmede azalma veya görme alanında değişiklik varsa kontrol tarihi beklenmemelidir. Görme sinirinde etkilenme saptanırsa tedavi kardiyoloji hekimiyle birlikte değerlendirilir. İlaç kesildiğinde görme düzelebilir; ancak kalıcı hasar veya ilerleme de görülebilir. Amiodaron kendi kendine kesilmemelidir.
Etambutol: Renk görme bozukluğu ve kalıcı görme kaybı riski
Tüberküloz ve bazı diğer mikobakteriyel enfeksiyonlarda kullanılan etambutol, görme sinirinde hasara neden olabilir. Risk; günlük doz, tedavi süresi ve böbrek fonksiyonlarıyla ilişkilidir. İleri yaştaki kişiler ve böbrek hastalığı bulunanlar daha dikkatli izlenmelidir.
Genellikle iki gözde ağrısız ve yavaş gelişen görme azalması, merkezi bulanıklık, okuma güçlüğü ve renkleri ayırt etmede zorlanma görülür. Yakınmalar çoğunlukla tedavinin ilk aylarında başlasa da kullanımın herhangi bir döneminde gelişebilir.
Erken dönemde göz dibinde görme siniri normal görünebilir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca göz dibi muayenesinden oluşmaz; görme keskinliği, renk görme, görme alanı ve gerektiğinde OCT incelemesinden yararlanılır. Başlangıç muayenesi ve kişisel risklere göre takip önemlidir.
Görmede azalma veya renk algısında değişiklik olursa gecikmeden göz doktoruna ve tedaviyi düzenleyen hekime başvurulmalıdır. Görme siniri hasarından şüphelenildiğinde etambutolün hızla kesilmesi ve enfeksiyon tedavisinin yeniden düzenlenmesi gerekebilir. Erken müdahaleyle iyileşme sağlanabilse de kalıcı görme kaybı oluşabilir.
Topiramat: Ani miyopi ve akut açı kapanması glokomu
Epilepsi tedavisinde ve migren ataklarının önlenmesinde kullanılan topiramat, nadiren ani miyopiye ve göz tansiyonunun hızla yükseldiği akut açı kapanması glokomuna neden olabilir. Göz içindeki dokularda şişme ve sıvı birikmesi, göz sıvısının dışa akım yolunun kapanmasına yol açar. Zamanında tedavi edilmezse kalıcı görme kaybı gelişebilir.
Topiramata bağlı akut açı kapanmasının tahmini görülme sıklığı 100.000 hastada 3 olarak bildirilmiştir. Ani bulanık görme, özellikle uzağı görmede bozulma, göz ağrısı, kızarıklık, ışık çevresinde haleler, baş ağrısı, bulantı ve kusma görülebilir. Genellikle iki göz aynı anda etkilenir.
Belirtiler çoğunlukla tedavinin ilk 2 haftasında veya doz artırılmasının ardından ortaya çıkar; daha geç dönemde de gelişebilir. Düşük doz kullanımı riski tamamen ortadan kaldırmaz. Önceden dar açısı veya glokomu bulunmayan kişiler de etkilenebilir; başlangıç muayenesinin normal olması bu yan etkiyi dışlamaz.
Topiramat kullanırken ani görme değişikliği veya göz ağrısı gelişmesi acil göz muayenesi gerektirir. İlacın adı ve yakın zamandaki doz değişiklikleri mutlaka bildirilmelidir. Göz içi basıncının hızla düşürülmesi ve topiramatın kesilmesinin ilacı reçete eden hekimle birlikte acilen değerlendirilmesi gerekir.
Tetrasiklin grubu antibiyotikler: Kafa içi basınç artışı ve papilödem
Doksisiklin, minosiklin ve tetrasiklin; enfeksiyonların yanı sıra akne ve rozasea tedavisinde kullanılan antibiyotiklerdir. Nadiren kafa içi basıncını artırarak görme sinirini etkileyebilirler.
Kafa içi basınç artışına bağlı olarak görme sinirinin göz içindeki baş kısmının şişmesine “papilödem” denir. Genellikle iki gözde görülür ve göz dibi muayenesinde saptanır. Görme keskinliği başlangıçta normal olsa bile görme alanında değişiklik gelişebilir. Şişlik şiddetli veya uzun süreli olduğunda kalıcı sinir hasarı ve görme kaybı oluşabilir. Papilödem, göz tansiyonunun yükselmesinden farklı bir durumdur.
Tetrasiklinlerle ilişkili kafa içi basınç artışının incelendiği 96 olguluk bir çalışmada, bildirilen olguların %64,6’sı minosiklin, %21,9’u tetrasiklin, %13,5’i doksisiklin kullanımıyla ilişkilendirilmiştir. Bunlar her ilacı kullanan kişideki risk oranları değildir; incelenen olguların ilaçlara göre dağılımıdır. Belirtilere kadar geçen ortalama tedavi süresi 18,9 hafta olup birkaç gün ile 4 yıl arasında değişmiştir.
Yeni başlayan veya giderek artan baş ağrısı, bulantı, kusma, nabızla uyumlu kulak çınlaması, saniyelik görme kararmaları, bulanık görme ve çift görme önemli belirtilerdir. Baş ağrısına görme değişikliği eşlik ediyorsa gecikmeden göz hastalıkları ve nöroloji değerlendirmesi gerekir. Görme alanı ve OCT testlerinden yararlanılabilir. Papilödemin başka nedenleri de olabileceğinden gerekli ek incelemeler yapılmalıdır.
İlaçla ilişki düşünülürse sorumlu antibiyotiğin kesilmesi ve gerekli tedavi hekimler tarafından planlanır. Tetrasiklinlerin izotretinoin gibi ağızdan kullanılan retinoidlerle birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
Niasin (B3 vitamini): Yüksek dozda sarı nokta ödemi
Kolesterol ve trigliserit düzeylerini düşürmek amacıyla yüksek dozlarda kullanılan niasin, yani nikotinik asit veya B3 vitamini, nadiren sarı noktada sıvı birikmesine (maküla ödemi) neden olabilir. Vitamin olması, yüksek dozlarda yan etki oluşturmayacağı anlamına gelmez.
Bu yan etki günlük 1,5 gram (1.500 mg) kullanımda bile bildirilmiştir. Söz konusu miktar, günlük vitamin ihtiyacını karşılayan dozların çok üzerindedir. Görmenin merkezinde bulanıklık veya donuklaşma, okuma güçlüğü ve düz çizgileri eğri görme gelişebilir. Yakınmalar genellikle tedaviye başladıktan sonraki haftalar veya aylar içinde ortaya çıkar. Muayene ve OCT ile sarı nokta değerlendirilir.
Bir çalışmada niasine bağlı makülopati görülme sıklığı yaklaşık %0,67 olarak bildirilmiştir; bu oran her kullanıcı için kesin bir risk tahmini değildir. İlacın kesilmesinden sonra ödem çoğunlukla 4–8 hafta içinde geriler ve görme düzelebilir. Uzun süre devam eden ödem ise kalıcı hasara yol açabilir.
Yalnızca niasin kullanımı nedeniyle belirtisi olmayan herkeste rutin göz taraması gerekmez. Görme değişikliği gelişirse gecikmeden muayene olunmalı; kullanılan vitamin ve takviyeler günlük dozlarıyla birlikte bildirilmelidir.
Fingolimod: MS tedavisinde sarı nokta ödemi riski
Ataklarla ve düzelmelerle seyreden multipl sklerozun (MS) tedavisinde kullanılan fingolimod, bazı hastalarda maküla ödemine, yani merkezi görmeden sorumlu sarı noktada sıvı birikmesine neden olabilir.
Standart günlük 0,5 mg dozda görülme sıklığı yaklaşık %0,4, yani 1.000 kişide 4 olarak bildirilmiştir. Yüksek dozlarda, diyabeti veya üveit öyküsü bulunanlarda risk artabilir. Bu yan etkinin geliştiği bildirilen olguların yaklaşık %68’inde, ödem ilk 3–4 ayda ortaya çıkmıştır.
Merkezi bulanıklık, okuma güçlüğü, ayrıntıları seçmede zorlanma ve düz çizgileri eğri görme gelişebilir. Bazı hastalarda başlangıçta hiçbir belirti bulunmaz. Tedavi öncesinde başlangıç göz muayenesi ve tedavinin 3–4. ayında tekrar değerlendirme önemlidir. Özellikle diyabeti veya üveiti bulunan kişiler daha yakından izlenmelidir. Muayene ve gerektiğinde OCT ile sarı noktada sıvı birikimi araştırılır.
Bildirilen olguların yaklaşık %84’ünde, fingolimodun kesilmesinin ardından ödem düzelmiştir. İlacın sürdürülmesi gereken bazı hastalarda ödeme yönelik ek tedaviler uygulanabilir. Tedavinin devamı veya kesilmesi nöroloji hekimiyle birlikte değerlendirilir. Yeni görme değişikliklerinde kontrol tarihi beklenmemeli; fingolimod kendi kendine kesilmemelidir.
Tamsulosin ve diğer prostat ilaçları: Katarakt ameliyatında gevşek iris sendromu
İyi huylu prostat büyümesine bağlı idrar yapma güçlüğünde kullanılan bazı ilaçlar, katarakt ameliyatını zorlaştırabilir. Özellikle tamsulosin ile ilişkili olan bu durum “ameliyat sırasında gevşek iris sendromu” veya “intraoperative floppy iris syndrome” (IFIS) olarak bilinir. Alfa bloker grubundaki diğer ilaçlarla da görülebilir.
Gözün renkli kısmı olan iris, ameliyat sırasında kullanılan sıvının hareketleriyle dalgalanabilir. Göz bebeği damlalarla genişletilmiş olmasına rağmen küçülebilir ve iris dokusu ameliyat kesilerine doğru ilerleyebilir. Bu değişiklikler cerrahiyi zorlaştırarak komplikasyon riskini artırabilir.
İlacı ameliyattan önce bırakmak riski kesin olarak ortadan kaldırmaz. Geçmişte kullanıp bırakmış kişilerde de bu durum görülebilir. Bu nedenle yalnızca halen kullandığınız değil, daha önce kullandığınız prostat ilaçlarını da göz doktorunuza bildirin.
Bu ilaçları kullanan kişilerde katarakt ameliyatı yapılabilir. Cerrahın önceden bilgilendirilmesi, göz bebeğini açık tutan halkalar veya iris kancaları gibi yardımcı araçların ve uygun cerrahi yöntemlerin planlanmasını sağlar. İlacı kendi kendinize kesmeyin; gerekiyorsa düzenleme üroloji hekimiyle birlikte yapılır. Prostat tedavisine yeni başlanacaksa planlanan göz ameliyatını üroloji hekiminize de söyleyin.
Tamoksifen: Sarı nokta hasarı ve katarakt riski
Özellikle hormon duyarlı meme kanserinde kullanılan tamoksifen, bazı kişilerde retina ve sarı nokta hasarına neden olabilir. Katarakt gelişme riskinde artış da bildirilmiştir. Bu etkiler herkeste görülmez; erken değişikliklerin fark edilmesi önemlidir.
Retinada küçük kristal birikintileri, sarı noktada yapısal değişiklikler, OCT’de küçük boşluklar veya ödem görülebilir. Başlangıçta yakınma olmayabilir; ilerleyen dönemde merkezi bulanıklık, okuma güçlüğü, ayrıntıları seçmede zorlanma ve düz çizgileri eğri görme gelişebilir.
Retina etkilenmesi yalnızca yüksek dozlarda görülmez; yaygın kullanılan günlük 20 mg dozda da bildirilmiştir. Kullanım süresi ve toplam doz dikkate alınır. Özellikle 2 yıl ve üzerindeki kullanımda takip önem kazanır; daha kısa sürede de etkilenme gelişebilir.
Başlangıç göz değerlendirmesi karşılaştırma için yararlıdır. Göz dibi muayenesi ve OCT ile takip yapılabilir. Her hasta için kabul edilmiş tek bir tarama takvimi bulunmamakla birlikte, bazı yayınlar 2 yıl veya daha uzun süre kullanan kişilerde 6 ayda bir OCT önermektedir. Bu, herkes için zorunlu bir takvim değildir; sıklık kişisel bulgulara göre belirlenir.
Tamoksifene bağlı retina hasarında, ilaç kesilse bile görme tamamen düzelmeyebilir. Yeni görme değişiklikleri gecikmeden değerlendirilmelidir. İlacı kendi kendinize kesmeyin; tedavinin sürdürülmesi veya değiştirilmesi onkoloji hekimiyle birlikte kararlaştırılır.
Psikiyatrik ilaçlar: Bulanık görme ve ani göz tansiyonu yükselmesi
Depresyon, kaygı bozuklukları ve diğer psikiyatrik hastalıklarda kullanılan bazı ilaçlar bulanık görmeye, yakın görme güçlüğüne ve nadiren akut açı kapanmasına neden olabilir. Etkiler ilaca, doza, tedavi süresine ve gözün yapısına göre değişir.
Bazı antidepresanlar, gözün yakına odaklanmasını geçici olarak zorlaştırır. Kitap okurken veya telefon ekranına bakarken bulanıklık hissedilebilir. Trisiklik antidepresanlar göz bebeğinde büyümeye de yol açabilir.
Trisiklik antidepresanlar ve seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) gibi bazı ilaçlar, göz açısı anatomik olarak dar olan kişilerde nadiren akut açı kapanmasını tetikleyebilir. Göz sıvısının dışa akım yolunun kapanmasıyla göz içi basıncı hızla yükselir. Ani göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde haleler, baş ağrısı, bulantı veya kusma gelişirse acil göz muayenesi gerekir. Daha önce göz açısının dar olduğu söylenen kişiler bunu psikiyatri hekimine bildirmelidir. Bu risk, antidepresan kullanan herkesin glokom geliştireceği anlamına gelmez.
Klorpromazin ve tioridazin gibi fenotiyazin grubu antipsikotiklerin etkileri birbirinden farklı olabilir. Korneada ve göz merceğinde birikintiler, renk değişiklikleri, kornea sorunları, katarakt ve bazı durumlarda retina hasarı bildirilmiştir. Özellikle uzun süreli veya yüksek doz kullanımda, ilaca özgü göz değerlendirmesi önemlidir. Görmede azalma ve gece görmede zorlanma gibi yakınmalar araştırılmalıdır.
Yeni başlayan görme yakınmalarında ilaçların adı, dozu ve kullanım süresi paylaşılmalıdır. Psikiyatrik ilaçlar kendi kendine veya aniden kesilmemeli; gerekli değişiklikler göz doktoru ve psikiyatri hekimi tarafından birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç
İlaçların göz üzerindeki etkileri değerlendirilirken, tedavinin sağladığı yarar ile olası riskler birlikte ele alınmalıdır. Gözle ilgili yan etkilerin bilinmesi, gerekli bir tedaviden kaçınmak için değil, tedaviyi daha güvenli sürdürebilmek için önemlidir. Bazı etkiler geçici ve geri dönüşlü olabilirken, retina veya görme sinirinde gelişen hasar kalıcı olabilir. Üstelik bu değişiklikler her zaman erken dönemde belirti vermez. Bu nedenle kullanılan ilaçların göz doktoruna bildirilmesi, ilaca ve kişisel risklere uygun kontrollerin yapılması ve yeni görme yakınmalarının gecikmeden değerlendirilmesi önem taşır. Göz sağlığını korumanın temel yolu, ilacı kendi kendine bırakmak değil; olası yan etkileri erken fark etmek ve tedaviyi ilgili hekimlerin iş birliğiyle düzenlemektir.
Kaynaklar
- Green MB, Duker JS. Adverse ocular effects of systemic medications. Life (Basel). 2023;13(3):660.
- Bensch G.W. Safety of intranasal corticosteroids. Ann. Allergy Asthma Immunol. 2016;117:601–605.
- Daniel B.S., Orchard D. Ocular side-effects of topical corticosteroids: What a dermatologist needs to know. Australas. J. Dermatol. 2015;56:164–169.
- Haeck I.M., Rouwen T.J., Mik L.T.-D., de Bruin-Weller M.S., Bruijnzeel-Koomen C.A. Topical corticosteroids in atopic dermatitis and the risk of glaucoma and cataracts. J. Am. Acad. Dermatol. 2011;64:275–281.
- Rosenbaum J.T., Costenbader K.H., Desmarais J., et al. American College of Rheumatology, American Academy of Dermatology, Rheumatologic Dermatology Society, and American Academy of Ophthalmology 2020 Joint Statement on Hydroxychloroquine Use With Respect to Retinal Toxicity. Arthritis Rheumatol. 2021;73:908–911.
- Melles R.B., Marmor M.F. The risk of toxic retinopathy in patients on long-term hydroxychloroquine therapy. JAMA Ophthalmol. 2014;132:1453–1460. doi: 10.1001/jamaophthalmol.2014.3459.
- Hanif A.M., Armenti S.T., Taylor S.C., et al. Phenotypic spectrum of pentosan polysulfate sodium–associated maculopathy: A multicenter study. JAMA Ophthalmol. 2019;137:1275–1282.
- Abtahi S.-H., Abtahi M.-A., Fazel F., et al. Topiramate and the vision: A systematic review. Clin. Ophthalmol. 2012;6:117–131.
- Orme D.R., Vegunta S., Miller M.A., et al. A Comparison Between the Clinical Features of Pseudotumor Cerebri Secondary to Tetracyclines and Idiopathic Intracranial Hypertension. Am. J. Ophthalmol. 2020;220:177–182.
- Fraunfelder F., Corbett J.J. Isotretinoin-associated intracranial hypertension. Ophthalmology. 2004;111:1248–1250. doi: 10.1016/j.ophtha.2003.09.044.
- Domanico D., Verboschi F., Altimari S., Zompatori L., Vingolo E.M. Ocular Effects of Niacin: A Review of the Literature. Med. Hypothesis Discov. Innov. Ophthalmol. 2015;4:64–71.
- Mandal P., Gupta A., Fusi-Rubiano W., Keane P.A., Yang Y. Fingolimod: Therapeutic mechanisms and ocular adverse effects. Eye. 2016;31:232–240.
- Jain N., Bhatti M.T. Fingolimod-associated macular edema: Incidence, detection, and management. Neurology. 2012;78:672–680.
- American Academy of Ophthalmology. Recommendations on Screening for Hydroxychloroquine Retinopathy (2025 Revision).
- Adverse Ocular Effects of Systemic Medications. Life. 2023;13:660.
- Tamoxifen retinopathy: A comprehensive review.
- DailyMed. Tamsulosin hydrochloride — Intraoperative Floppy Iris Syndrome.
- DailyMed. Sertraline hydrochloride — Angle-Closure Glaucoma.
- DailyMed. Chlorpromazine hydrochloride — Ocular Changes.

