Katarakt Nedir? Ameliyatı

Katarakt Nedir?

Katarakt, göz merceğinin saydamlığını kaybetmesi sonucu görme kalitesinin bozulduğu bir durumdur. Normalde ışığın retina üzerine net bir şekilde odaklanmasını sağlayan doğal mercek, katarakt geliştiğinde bulanıklaşır. Bu durum, görmede azalma, renklerin soluklaşması ve ışığa karşı hassasiyetle kendini gösterebilir. Katarakt ilerleyici bir hastalıktır; yani zamanla daha da belirginleşir ve tedavi edilmezse ciddi görme kaybına yol açabilir.

Katarakt Belirtileri nelerdir?

Katarakt, başlangıçta fark edilmeyebilir ancak ilerledikçe günlük yaşamı etkileyen çeşitli şikâyetlere yol açar. Yaygın belirtiler şunlardır:

• Bulanık, puslu veya dumanlı görme
• Işıkların etrafında halkalar ya da parlamalar görme
• Renklerin soluk veya sararmış görünmesi
• Özellikle gece görmede zorluk yaşanması
• Gözlük numarasının sık sık değişme ihtiyacı
• Belirtiler tek gözde veya her iki gözde olabilir.

Katarakt Hangi Yaşta Başlar?

Katarakt genellikle yaşlanma ile ilişkilendirilir ve en sık 60 yaş üzerindeki bireylerde görülür. Bununla birlikte, bazı kişilerde daha erken yaşlarda da ortaya çıkabilir. Doğumsal katarakt bebeklerde görülebilirken; travma, diyabet, uzun süreli kortizon kullanımı veya göz ameliyatları da genç yaşta katarakt gelişimine yol açabilir. Yani, her yaşta görülebilse de en yaygın olarak ileri yaş grubunda ortaya çıkar.

Katarakt Neden Olur?

Kataraktın en sık nedeni yaşa bağlı doğal değişikliklerdir. Gözün saydam merceği, yaşam boyunca protein yapısında ve hücresel yapısında değişimlere uğrar. Bu değişimler sonucunda mercek yavaş yavaş bulanıklaşır ve ışığı düzgün şekilde geçiremez hale gelir. Ancak katarakt yalnızca yaşlanmaya bağlı değildir; farklı faktörler de gelişiminde rol oynar:

• Genetik Yatkınlık: Aile öyküsü olan kişilerde katarakt daha erken yaşta görülebilir.
• Göz Travmaları: Göze alınan darbeler veya yaralanmalar, mercekte bulanıklık oluşmasına yol açabilir.
• Sistemik Hastalıklar: Özellikle diyabet gibi metabolik hastalıklar katarakt riskini artırır.
• Uzun Süreli İlaç Kullanımı: Kortikosteroidler başta olmak üzere bazı ilaçlar katarakt gelişimini hızlandırabilir.
• UV Işınlarına Maruz Kalma: Güneşten gelen ultraviyole ışınları, mercekte protein yapısını bozarak katarakt riskini yükseltir.
• Sigara ve Alkol: Oksidatif stres mekanizmasını artırarak mercekte hasara yol açabilir.
• Göz Ameliyatları veya Enfeksiyonlar: Önceden geçirilmiş bazı göz cerrahileri ya da iltihaplı hastalıklar kataraktın erken başlamasına neden olabilir.
• Doğumsal Nedenler: Bazı bebekler kalıtsal faktörler veya anne karnında geçirilen enfeksiyonlar nedeniyle kataraktla doğabilir.

Kısacası katarakt; yaşlanma, çevresel faktörler, yaşam tarzı ve genetik özelliklerin birleşimiyle ortaya çıkan çok faktörlü bir hastalıktır.

Katarakt Nasıl Tedavi Edilir?

Kataraktın tek tedavisi ameliyattır. Damla veya ilaçla tedavisi yoktur. Görme bozukluğu günlük yaşamınızı etkilemeye başladığında ameliyat önerilir.

Katarakt Ameliyat Nasıl Yapılır?

Günümüzde katarakt ameliyatı, küçük bir kesiden, genellikle dikiş gerektirmeden yapılır. Saydamlığını kaybeden mercek temizlenir ve yerine kalıcı göz içi lens yerleştirilir. Ameliyatlar genellikle damla ile anestezi yapılarak uygulanır. Çoğu hasta aynı gün evine döner.

Günümüzde en sık uygulanan yöntem fakoemülsifikasyon (fako) tekniğidir. Bu yöntemde küçük bir kesi yapılır ve ultrason enerjisi kullanılarak bulanıklaşmış mercek parçalanır ve gözden çıkarılır. Daha sonra göz içine yapay bir mercek (göz içi lens, IOL) yerleştirilir. İşlem sırasında lokal anestezi kullanılır ve hasta genellikle tamamen uyanıktır. Ameliyat ağrısızdır ve dikiş gerektirmez.

Katarakt Ameliyatında Lens Seçenekleri

• Tek odaklı (monofokal) lens: Uzak veya yakın için net görüş sağlar, diğer mesafe için gözlük gerekir.
• Çok odaklı (multifokal/trifokal) lens: Hem uzak hem yakın görmeyi destekler, gözlük ihtiyacını azaltabilir.

Lens seçimi, göz yapınıza ve yaşam tarzınıza göre yapılır.

Katarakt Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Modern katarakt cerrahisi oldukça hızlıdır. Çoğu ameliyat ortalama 15–30 dakika içinde tamamlanır. Ancak hastanın hazırlanması, anestezi uygulanması ve ameliyat sonrası kontroller de eklenince klinikte geçirilen süre daha uzun olabilir. Ameliyat sonrası genellikle aynı gün taburcu olunur ve hastalar kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilir.

Katarakt Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilecekler

• İlk günlerde hafif batma, sulanma olabilir.
• Doktorunuzun önerdiği damlalar düzenli kullanılmalıdır.
• Ağır kaldırmaktan, gözü ovalamaktan ve kirli sudan kaçınmalısınız.
• Çoğu kişi birkaç gün içinde günlük işlerine dönebilir, görme zamanla netleşir.

Katarakt Ameliyatından Sonra Tekrar Katarakt Gelişir mi?

Katarakt ameliyatı sırasında gözde bırakılan ince mercek zarı (arka kapsül) zamanla hücre çoğalması nedeniyle matlaşabilir. Buna arka kapsül opasifikasyonu ya da halk arasında ikincil katarakt denir. Görme yeniden bulanıklaşabilir. Bu durum, kataraktın geri gelmesi değildir!

İkincil Katarakt Tedavisi Nasıl Yapılır?

• İkincil katarakt, ameliyat gerektirmeden lazer ile tedavi edilir.
• Nd:YAG lazer kapsülotomi adı verilen işlemle arka kapsülün ortasında küçük bir pencere açılır.
• İşlem ağrısızdır, dakikalar içinde tamamlanır.
• Sonrasında görme tekrar netleşir ve genellikle kalıcıdır.

Katarakt ameliyatından sonra katarakt tekrar etmez. Sadece arka kapsülde bulanıklık gelişirse, lazer tedavisi ile kolayca düzeltilir.

Glokomlu Hastalarda Katarakt Ameliyatı Yapılabilir mi?

Evet, yapılabilir. Katarakt ameliyatı glokomlu gözlerde de uygulanır. Ancak ameliyat planı, glokomun tipine ve evresine göre özel olarak belirlenir.

Ameliyatsız Katarakt Tedavisi Mümkün mü?

Günümüzde kataraktın tek kalıcı ve etkin tedavisi cerrahidir. Yani bulanıklaşan doğal mercek çıkarılmadan ve yerine yapay bir mercek yerleştirilmeden görme kalitesini eski haline getirmek mümkün değildir.