Prof. Dr. Sirel Gür GüngörMenü
Blog

Katarakt Ameliyatı Sonrası Görme Kaybı Riski

Katarakt Ameliyatı Sonrası Görme Kaybı Riski

Katarakt ameliyatı önerdiğimiz hastaların önemli bir bölümü, çevrelerinden duydukları “ameliyattan sonra görmesini kaybetti” veya “kör oldu” gibi örnekler nedeniyle ciddi kaygı yaşayabiliyor. Hastaların en sık sorduğu sorulardan biri de katarakt ameliyatından sonra görme kaybı riskinin gerçekten bulunup bulunmadığı ve bu riskin ne kadar olduğudur. Katarakt ameliyatı günümüzde en sık uygulanan ve başarı oranı yüksek cerrahilerden biri olmakla birlikte, her cerrahi girişimde olduğu gibi tamamen risksiz değildir. Peki ciddi görme kaybı ne kadar sık görülür ve kimlerde risk daha yüksektir? Birleşik Krallık’ta yaklaşık 1,75 milyon katarakt ameliyatını inceleyen çok yeni ve kapsamlı bir çalışma, bu sorulara gerçek yaşam verileriyle yanıt veriyor. Bu yazıda, çalışmanın sonuçları üzerinden katarakt ameliyatındaki görme kaybı riskini, riski artıran durumları ve ameliyat öncesinde kişisel riskin nasıl değerlendirildiğini ele alacağız.

Ramsden CM ve ark’nın çalışmasında, katarakt ameliyatından sonra ciddi görme kaybının ne kadar sık görüldüğü ve hangi hastalarda riskin daha yüksek olduğu araştırıldı. Araştırmacılar, Birleşik Krallık’ta 2010–2024 yılları arasında 132 merkezde gerçekleştirilen yaklaşık 1,75 milyon katarakt ameliyatının sonuçlarını inceledi. Ameliyat öncesi ve sonrası görme düzeyleri karşılaştırılarak belirgin görme kaybı yaşayan hastaların oranı ve bu riskle ilişkili göz hastalıkları değerlendirildi.

Yaklaşık 1,75 milyon katarakt ameliyatının incelendiği çalışmada, ameliyat sonrasında belirgin görme kaybı 3.723 gözde, yani yaklaşık her 500 ameliyatın birinde (%0,21) görüldü. Risk, ameliyat sırasında göz içi mercek yerleştirilemeyerek merceksiz bırakılan gözlerde ve arka kapsül yırtılması gelişen ameliyatlarda belirgin şekilde daha yüksekti. Ayrıca sarı nokta hastalığı, diyabetik retinopati, glokom, kornea veya görme siniri hastalığı bulunan ve daha önce göz içi enjeksiyon ya da retina cerrahisi geçirmiş kişilerde risk genel ortalamanın üzerindeydi. Bu sonuçlar, katarakt ameliyatının genel olarak güvenli olduğunu; ancak ameliyatın zorluğu ve eşlik eden göz hastalıklarının kişisel riski etkileyebileceğini gösteriyor.

Görme kaybı her zaman aynı anlama gelmez

Katarakt ameliyatından sonra ortaya çıkan görme azalmasının farklı nedenleri olabilir. Bunların bir bölümü geçici ve tedavi edilebilirken, bazıları kalıcı olabilir. Görme azalması ameliyat sırasında veya sonrasında gelişebileceği gibi; doğrudan ameliyatla ilişkili olabileceği ya da hastanın önceden var olan retina, kornea, glokom veya görme siniri hastalığından kaynaklanabileceği de unutulmamalıdır. İleri glokomlu gözlerde ameliyat sonrasında ani ve açıklanamayan görme kaybı anlamında kullanılan “wipe-out” ise katarakt cerrahisinden sonra son derece nadir görülmektedir.

Bulguların değerlendirilmesi

Çalışmada katarakt ameliyatından sonra ciddi görme azalması yaklaşık her 500 gözün birinde (%0,21) kaydedildi. Araştırmacılar bu oranın oldukça düşük olduğunu vurguluyor. Ayrıca kaydedilen her görme kaybı doğrudan ameliyattan kaynaklanmıyordu; retina damar tıkanıklığı, görme siniri hastalığı veya önceden bulunan sarı nokta hastalığının ilerlemesi gibi ameliyattan bağımsız durumlar da bu sonuca katkıda bulunmuş olabilir.

Risk herkeste aynı değildi. İleri yaş, sarı nokta hastalığı, diyabetik retinopati, glokom, kornea veya görme siniri hastalığı ve daha önce geçirilmiş retina cerrahisi gibi durumlarda oran genel ortalamanın üzerindeydi. Ameliyat sırasında arka kapsül yırtılması gibi bir komplikasyon gelişmesi de riski artırıyordu. Bununla birlikte bu sonuçlar, söz konusu hastalıkları bulunan kişilerin katarakt ameliyatı olamayacağı anlamına gelmez; ameliyat öncesinde mevcut göz hastalıklarının belirlenmesi, beklenen görme düzeyinin konuşulması ve cerrahinin buna göre planlanması gerektiğini gösterir.

Çalışmanın kayıt sistemine dayanması nedeniyle bazı görme ölçümleri, ameliyat sonrası geçici kornea veya makula ödemi henüz düzelmeden yapılmış olabilir. Ayrıca iyi gören ve kontrolü hastane dışında sürdürülen bazı hastaların sonuçları veri tabanına girmemiş olabilir. Bu nedenle bildirilen %0,21’lik oran gerçek riskten bir miktar yüksek de olabilir. Genel sonuç, katarakt ameliyatının oldukça güvenli olduğu; ciddi görme kaybı riskinin düşük ve büyük ölçüde hastanın göz yapısı, eşlik eden hastalıkları ve ameliyatın seyriyle ilişkili olduğudur.

Yazarlar makaleyi, katarakt ameliyatından sonra herhangi bir nedene bağlı ciddi görme kaybının oldukça seyrek görüldüğünü vurgulayarak tamamlamıştır. Bununla birlikte riskin; ameliyat sırasında arka kapsül yırtılması gelişen, göz içi mercek yerleştirilemeyerek afak bırakılan ve eşlik eden bazı göz hastalıkları bulunan kişilerde daha yüksek olduğu belirtilmiştir. Bu sonuçlar katarakt cerrahisinin genel olarak güvenli olduğunu desteklerken, ameliyat öncesinde kişisel risklerin değerlendirilmesinin ve hastaya beklenen görme sonucu hakkında gerçekçi bilgi verilmesinin önemini göstermektedir.

Katarakt Ameliyatı Sonrası Görme Kaybı Riski

Riski artıran göz hastalıkları nelerdir?

Çalışmada ciddi görme kaybı riski, aşağıdaki göz hastalıkları veya önceki tedaviler bulunan kişilerde genel ortalamadan daha yüksek bulunmuştur:

Bu durumların bulunması, katarakt ameliyatından sonra mutlaka ciddi görme kaybı gelişeceği anlamına gelmez. Yalnızca riskin genel ortalamaya göre bir miktar daha yüksek olabileceğini ve ameliyat öncesinde retina, kornea, görme siniri ve göz tansiyonunun ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Ayrıca ameliyattan sonra ulaşılabilecek görme düzeyi yalnızca kataraktın başarılı biçimde alınmasına değil, gözün diğer yapılarının sağlığına da bağlıdır.

Arka kapsül rüptürü ve afaki ne anlama gelir?

Katarakt ameliyatında gözün doğal merceği çıkarılırken, yapay göz içi merceğin yerleştirileceği ince kapsülün arka kısmı korunur. Bu zarın ameliyat sırasında yırtılmasına arka kapsül rüptürü denir. Böyle bir durumda vitreus adı verilen göz içi jelinin öne gelmesi veya yapay merceğin planlanan yere yerleştirilememesi söz konusu olabilir. Ancak arka kapsül rüptürü gelişmesi mutlaka ciddi görme kaybı yaşanacağı anlamına gelmez. Komplikasyon uygun şekilde yönetildiğinde hastaların önemli bir bölümünde tatmin edici görme elde edilebilir; yalnızca ek işlem ve daha yakın takip gerekebilir.

Afaki, katarakt çıkarıldıktan sonra göze yapay mercek yerleştirilememesi durumudur. Bazen gözün ve kapsül desteğinin güvenliği için mercek yerleştirilmesi başka bir ameliyata bırakılabilir. Bu nedenle afaki her zaman kalıcı bir durum değildir. Çalışmada afak gözlerde risk yüksek görünse de bu gözler çoğunlukla başlangıçtan itibaren daha karmaşık veya ameliyat sırasında komplikasyon gelişmiş olgulardı.

Hastanın kişisel riski nasıl değerlendirilir?

Katarakt ameliyatındaki risk herkes için aynı değildir. Kişisel değerlendirmede kataraktın sertliği, göz bebeğinin yeterince büyüyüp büyümediği, kornea ve zonüllerin durumu, gözün aksiyel uzunluğu ve daha önce geçirilmiş göz ameliyatları dikkate alınır. Ayrıca glokom, sarı nokta hastalığı, diyabetik retinopati, kornea veya görme siniri hastalığı gibi eşlik eden durumlar araştırılır.

Ameliyat öncesi ayrıntılı göz muayenesine ek olarak göz içi basıncı ölçümü, göz dibi değerlendirmesi ve gerekli hastalarda OCT, kornea ölçümleri veya diğer görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Amaç yalnızca ameliyat riskini belirlemek değil, katarakt alındıktan sonra ulaşılması beklenen görme düzeyini de gerçekçi biçimde öngörmektir.

Hangi belirtiler acil değerlendirme gerektirir?

Katarakt ameliyatından sonra hafif batma, sulanma, ışığa hassasiyet ve ilk günlerde bir miktar bulanık görme yaşanabilir. Ancak aşağıdaki belirtiler normal iyileşme sürecinin bir parçası olarak kabul edilmemeli ve gecikmeden göz hekimine bildirilmelidir:

  • Görmede ani veya giderek artan azalma
  • Şiddetli ya da giderek artan göz ağrısı
  • Belirgin kızarıklık
  • Artan ışık hassasiyeti
  • Göz kapağında belirgin şişlik veya iltihaplı akıntı
  • Birden başlayan çok sayıda uçuşma, ışık çakması veya görme alanında perde hissi
  • Bulantı ve kusmanın eşlik ettiği şiddetli göz veya baş ağrısı

Bu belirtiler enfeksiyon, göz içi basınç yükselmesi, retina yırtığı veya dekolmanı gibi erken müdahale gerektiren durumların habercisi olabilir. Zamanında değerlendirme, görmenin korunması açısından önemlidir.

Sarı nokta hastalığı olanlar katarakt ameliyatı olabilir mi?

Evet, sarı nokta hastalığı bulunan hastalar da katarakt ameliyatı olabilir. Sarı nokta hastalığının bulunması tek başına ameliyata engel değildir. Ancak ameliyattan sonra elde edilecek görme düzeyi, kataraktın yanı sıra sarı noktadaki hasarın derecesine ve hastalığın aktif olup olmamasına bağlıdır. Katarakt başarılı biçimde alınsa bile sarı noktadaki kalıcı değişiklikler görmenin tamamen düzelmesini sınırlayabilir.

Yeni çalışmada, sarı nokta hastalığı bulunan gözlerde ciddi görme kaybı oranı genel ortalamadan daha yüksek bulunmuştur. Ancak bu sonuç, katarakt ameliyatının sarı nokta hastalığını ilerlettiğini veya bu hastaların ameliyat edilmemesi gerektiğini göstermez. Mevcut bilimsel veriler, katarakt ameliyatının yaşa bağlı makula dejenerasyonunu doğrudan hızlandırdığını kesin olarak ortaya koymamıştır.

Özellikle daha önce göz içi enjeksiyon uygulanmış hastalarda ameliyatın planlanması önem taşır. Tekrarlanan enjeksiyonlar, katarakt ameliyatı sırasında arka kapsül yırtılması riskini bir miktar artırabilir. Bu nedenle kullanılan ilaçlar, enjeksiyon sayısı ve son enjeksiyon tarihi cerrahla paylaşılmalıdır.

Ameliyat kararı verilmeden önce sarı noktanın OCT ile değerlendirilmesi, hastalığın aktif olup olmadığının belirlenmesi ve ameliyattan beklenen görme artışının hasta ile açıkça konuşulması gerekir. Aktif hastalığı bulunan kişilerde enjeksiyon tedavisi ile katarakt ameliyatının zamanlaması retina ve katarakt cerrahisi açısından birlikte planlanabilir. Amaç her zaman kusursuz görme sağlamak olmayabilir; bulanıklığı, kamaşmayı ve renklerdeki solukluğu azaltarak hastanın mevcut retina kapasitesi ölçüsünde görme kalitesini artırmaktır.

Diyabetik retinopatisi olan hastalar katarakt ameliyatı olabilir mi?

Evet, diyabetik retinopatisi bulunan hastalar da katarakt ameliyatı olabilir. Diyabet veya diyabetik retinopati tek başına ameliyata engel değildir. Ancak ameliyattan sonra elde edilecek görme düzeyi yalnızca kataraktın başarılı biçimde alınmasına değil, retinadaki diyabete bağlı hasarın derecesine de bağlıdır.

Yeni çalışmada, diyabetik retinopatisi bulunan gözlerde ciddi görme kaybı riski genel ortalamadan daha yüksek bulunmuştur. Bunun nedenleri arasında sert ve yoğun katarakt, göz bebeğinin yeterince büyümemesi, merceği yerinde tutan zonüllerin zayıflığı ve daha önce uygulanan göz içi enjeksiyonlar yer alabilir. Bu özellikler ameliyatı teknik olarak daha güç hale getirebilir ve arka kapsül yırtılması riskini artırabilir. Ancak bu sonuç, diyabetik hastaların katarakt ameliyatı olmaması gerektiği anlamına gelmez.

Ameliyat öncesinde retinanın ayrıntılı olarak değerlendirilmesi, mümkünse OCT çekilmesi ve diyabetik retinopatinin aktif olup olmadığının belirlenmesi önemlidir. Makula ödemi veya aktif retinopati varsa lazer ya da göz içi enjeksiyon tedavisi gerekebilir; bu tedavilerin ve katarakt ameliyatının zamanlaması hastaya göre planlanır. Kan şekeri ve sistemik hastalıkların kontrol altında tutulması da iyileşme sürecine katkı sağlar.

Katarakt ameliyatı, retinadaki mevcut hasarı ortadan kaldırmaz; ancak kataraktın neden olduğu bulanıklığı gidererek hastanın retina kapasitesi ölçüsünde görmesini iyileştirebilir. Bu nedenle beklenen görme düzeyi ve kişisel riskler ameliyattan önce hasta ile açıkça konuşulmalıdır.

Kaynak

  1. Ramsden CM, Norridge CFE, Mamtora S, Donachie PHJ, Buchan JC. The Royal College of Ophthalmologists’ National Ophthalmology Database: report 15, severe vision loss following cataract surgery. Eye. 2026. Published online November 2, 2026. https://doi.org/10.1038/s41433-026-04974-4
  2. Ramsden C, Shweikh Y, Kam R, Bunce C, Foot B, Viswanathan A. Estimating the rate of severe visual loss (wipe-out) following cataract surgery, a British Oph thalmological Surveillance Unit (BOSU) study. Eye. 2023;37:3787–92.
Güncelleme Tarihi: 07.11.2026
Prof. Dr. Sirel Gür Güngör
Editör
Prof. Dr. Sirel Gür Güngör
Göz Hastalıkları Uzmanı
*Bu içerik, 12.11.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik’e uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler genel sağlık bilgilendirmesi niteliğinde olup yönlendirme veya tedavi önerisi değildir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Tanı ve tedavi amacıyla mutlaka hekime başvurulmalı ve kişisel tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Hakkımda Hakkımdaİletişim İletişimWhatsapp Whatsapp
Prof. Dr. Sirel Gür GüngörProf. Dr. Sirel Gür GüngörGöz Hastalıkları Uzmanı
+90531 486 2815
+90531 486 2815