Gözde Işık Çakması Neden Olur? Ne Zaman Acildir?

Gözde Işık Çakması Nedir?

Gözde aniden başlayan ışık çakması, çoğu kişi için endişe verici bir belirtidir.

Bazen buna göz önünde uçuşan siyah noktalar, örümcek ağı veya yüzlerce küçük sinek görüntüsü eşlik eder. Bazı hastalar ise görme alanında perde veya tül inmiş gibi bir kararma tarif eder. Işık çakması bazen migrenle ilişkili olarak zigzaglar, parlayan çizgiler veya renkli dalgalanmalar şeklinde de görülebilir ve sonrasında baş ağrısı ya da göz ağrısı gelişebilir.

Göz hastalıkları açısından ışık çakması her zaman dikkatle değerlendirilmesi gereken bir şikâyettir. Çünkü bazı durumlarda retina yırtığı, retina dekolmanı veya göz içi kanama gibi acil müdahale gerektiren hastalıkların ilk belirtisi olabilir. Bu nedenle özellikle yeni başlayan, artan, tek gözde olan ya da uçuşmalar ve görme alanında perde hissiyle birlikte görülen ışık çakmalarında vakit kaybetmeden göz muayenesi yapılmalıdır.

Işık Çakması Neden Olur?

Gözde ışık çakması; görme alanında ani ortaya çıkan parlak noktalar, çizgiler veya şimşek benzeri ışıklar görülmesi durumudur. Hastalar bunu sıklıkla “kayan yıldız”, “şimşek çakması” veya “ışık çizgileri” şeklinde tarif eder. Bu ışıklar dış ortamdan değil, gözün iç yapılarından kaynaklanır.

En sık neden, göz içini dolduran vitreus jelinin yaşla birlikte büzüşerek retinayı çekmesidir. Retina üzerindeki bu mekanik uyarı, ışık çakması hissine yol açar. Ayrıca göze alınan darbeler veya gözün sert şekilde ovuşturulması da benzer şikâyetlere neden olabilir. Özellikle yeni başlayan ışık çakmalarına uçuşan cisimler, perde hissi veya görme azalması eşlik ediyorsa retina yırtığı ve retina dekolmanı açısından acil göz muayenesi gerekir.

Gözde ışık çakmaları genellikle aniden ortaya çıkar ve birkaç saniye içinde kaybolur. Buna karşılık görme alanında belirip uzun süre sabit kalan parlak noktalar, zikzak çizgiler veya dalgalı görüntüler migren aurası ya da farklı nörolojik hastalıklarla ilişkili olabilir.

Migren aurası çoğu zaman titreşen kırıklı çizgiler (cam kırıkları şeklinde görüntü) veya ışıklı zikzaklar şeklinde tarif edilir ve her zaman baş ağrısıyla birlikte olmak zorunda değildir. Özellikle lamba, araba farı veya sokak ışıkları etrafında görülen ışık saçılmaları ve haleler ise katarakt, göz içi lensleri veya lazer göz ameliyatları sonrası ortaya çıkabilen görsel şikâyetler arasında yer alır.

Işık Çakması Ne Zaman Acildir?

Ani başlayan, sık tekrar eden ışık çakmalarına uçuşan siyah noktalar, örümcek ağı benzeri görüntüler, görmede bulanıklık veya perde hissi eşlik ediyorsa retina yırtığı ya da retina dekolmanı gibi ciddi göz hastalıkları açısından acil göz muayenesi gereklidir.

Retina yırtığında ışık çakmasının nedeni, göz içini dolduran vitreus jelinin retinayı çekmesidir. Retina normalde ışığı algılayan sinir tabakasıdır; ancak üzerine mekanik bir çekme kuvveti uygulandığında beyin bunu gerçek bir ışık varmış gibi algılar. Bu nedenle hasta özellikle karanlık ortamda, göz hareketleri sırasında veya gözünü kapattığında şimşek çakması, kısa parlak çizgiler ya da ani ışıklar görebilir. Eğer vitreusun çekmesi retinada yırtığa yol açarsa, buna çoğu zaman ani başlayan uçuşan cisimler ve görme alanında perde hissi de eşlik edebilir.

Retina yırtığı acil bir durumdur çünkü tedavi edilmezse retina dekolmanına, yani retinanın gözün arka duvarından ayrılmasına yol açabilir. Retina ayrıldığında, görmeyi sağlayan hücreler beslenmesini kaybetmeye başlar ve kalıcı görme kaybı gelişebilir.

Özellikle yırtıktan göz içine sıvı geçmesi durumunda süreç hızlı ilerleyebilir. Bu nedenle ani başlayan ışık çakmaları, uçuşan siyah noktalar, perde veya gölge hissi gibi belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması gerekir. Erken dönemde saptanan retina yırtıkları çoğu zaman lazer tedavisiyle ilerlemeden kontrol altına alınabilir.

Işık Çakması Hangi Retina Hastalıklarında Görülür?

Işık çakması en sık retina yırtığı ve posterior vitreus ayrılması ile ilişkilidir; ancak başka retina hastalıklarında da ortaya çıkabilir. Özellikle retinaya çekinti uygulanması, retina altında sıvı birikmesi veya retina hücrelerinin hasarlanması ışık çakması hissine yol açabilir.

Retina dekolmanı gelişen hastalarda ışık çakmalarına sıklıkla perde hissi ve görme kaybı eşlik eder. Vitreomaküler traksiyonda vitreus jelinin makula bölgesini çekmesi nedeniyle ışık parlamaları görülebilir. Diyabetik retinopati, göz içi kanamalar ve bazı damar hastalıklarında da vitreus-retina ilişkisi bozulduğu için benzer şikâyetler oluşabilir.

Bunun dışında retinitis pigmentoza gibi kalıtsal retina hastalıkları; yaşa bağlı sarı nokta hastalığının bazı tipleri; koroidal neovasküler membranlar; enfeksiyöz retinitler ve üveite bağlı retina tutulumu olan durumlarda da hastalar zaman zaman ışık çakmaları tarif edebilir. Özellikle ani başlayan, sıklaşan veya uçuşan cisimler ve görme azalmasıyla birlikte olan ışık çakmaları retina hastalıkları açısından acil değerlendirilmelidir.

Işık çakması şikâyeti olan hastalarda çoğu zaman göz bebeği büyütülerek detaylı retina muayenesi yapılması gerekir. Çünkü retina yırtıkları, küçük kanamalar veya erken retina dekolmanları rutin muayenede fark edilmeyebilir ve özellikle çevresel retina alanlarının dikkatli değerlendirilmesi önemlidir.

Ani başlayan ışık çakmaları, uçuşan cisimler, perde hissi veya görme azalması gibi belirtiler retina yırtığının ilk işareti olabilir. Bu nedenle göz bebeği damlayla büyütülmeden yapılan yüzeysel bir muayene ciddi retina hastalıklarının atlanmasına neden olabilir.

Işık Çakma Tedavisi

Işık çakmasının tedavisi, altta yatan nedene göre değişir. Yaşa bağlı vitreus değişikliklerine bağlı kısa süreli ve zararsız ışık çakmalarında çoğu zaman tedavi gerekmez ve şikâyet zamanla azalabilir. Ancak retina yırtığı veya retina dekolmanı saptanırsa acil lazer tedavisi ya da cerrahi gerekebilir.

Migrene bağlı ışık çakmalarında migrenin kontrol altına alınması önemlidir. Vitreomaküler traksiyon, göz içi iltihapları veya retina damar hastalıkları gibi durumlarda ise nedene yönelik özel tedaviler uygulanır. Özellikle ani başlayan, artan veya görme kaybıyla birlikte olan ışık çakmaları mutlaka göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Işık Çakmaları Ne Zaman Biter?

Işık çakmaları bazı durumlarda zamanla tamamen kaybolabilir, bazı durumlarda ise aralıklı olarak devam edebilir. Yaşa bağlı vitreus değişikliklerine bağlı oluşan ışık çakmaları genellikle haftalar veya aylar içinde azalır ve beyin bu görüntülere alıştıkça kişi onları daha az fark eder.

Ancak retina yırtığı, retina dekolmanı, vitreomaküler traksiyon veya migren gibi altta yatan bir hastalık varsa şikâyetler devam edebilir ya da artabilir. Özellikle ışık çakmalarının aniden başlaması, sıklaşması, uçuşan siyah noktalar veya görme alanında perde hissi ile birlikte olması durumunda acil göz muayenesi gerekir.