Gözde Uçuşmalar

Gözde Uçuşmalar Nedir?

Gözde uçuşmalar; görme alanında beliren siyah ya da gri noktalar, ipliksi çizgiler veya örümcek ağı benzeri şekiller olarak fark edilebilir. Göz hareket ettikçe “yer değiştiriyor” hissi verebilirler.

Çoğu uçuşma, yaşla birlikte göz içindeki jel kıvamındaki vitreus yapısında meydana gelen doğal değişikliklere bağlıdır. Zamanla bu yapı daha sıvı hale gelir ve büzüşebilir. Bu süreçte oluşan küçük lif kümeleri retinanın üzerine gölge düşürür. Kişinin gördüğü bu gölgeler “uçuşma” olarak tanımlanır.

Her uçuşma tehlikeli değildir; ancak uçuşmalarda ani artış, ışık çakmaları, görme veya görmede perde inmesi / görme kaybı gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmak gerekir. Çünkü bu durumlar acil değerlendirme gerektiren önemli göz problemlerinin habercisi olabilir.

Gözde Uçuşmaların Belirtileri

Gözde uçuşmalar, görme alanında küçük koyu noktalar, lekeler ya da şeffaf ipliksi yapılar şeklinde fark edilebilir. Bu şekiller göz hareket ettikçe yer değiştirir ve doğrudan bakılmaya çalışıldığında hızla görüş alanından uzaklaşıyor gibi görünür.

Özellikle mavi gökyüzü veya beyaz duvar gibi açık ve parlak zeminlere bakarken daha belirgin hale gelirler. Zamanla bu küçük noktalar veya çizgiler aşağı doğru süzülerek görüş alanının dışına kayabilir. Çoğu durumda bu belirtiler zararsızdır ve yaşa bağlı doğal değişikliklerle ilişkilidir. Ancak ani artış veya eşlik eden farklı görme şikayetleri varsa mutlaka bir göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Gözde Uçuşmalar İçin Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumları fark ederseniz vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurmalısınız: normalden çok daha fazla uçuşma görülmesi, ani başlayan yeni uçuşmalar, uçuşmalarla birlikte aynı gözde ışık çakmaları, görme alanının bir kısmını kaplayan gri perde ya da bulanık alan hissi ve özellikle yanlardan gelen görmede kararma (periferik görme kaybı). Bu belirtiler genellikle ağrısızdır ancak retina yırtığı veya retina dekolmanı gibi görmeyi tehdit eden ciddi durumların habercisi olabilir. Bu nedenle acil değerlendirme ve tedavi gerektirir.

Gözde Uçuşmaların Nedenleri

Gözde uçuşmaların en sık nedeni, yaşa bağlı olarak göz içindeki jel kıvamındaki vitreus yapısında meydana gelen değişikliklerdir. Vitreus; su, kolajen ve hyalüronik asitten oluşan, gözün içini dolduran saydam bir yapıdır. Yaş ilerledikçe bu yapı sıvılaşır ve büzüşür. Bu süreçte oluşan kolajen lif kümeleri ve ipliksi yapılar, göze giren ışığı kısmen engelleyerek retinada küçük gölgeler oluşturur. Bu gölgeler kişi tarafından “uçuşma” olarak algılanır.

Bunun dışında bazı hastalıklar ve göz içi durumlar da uçuşmalara neden olabilir. Özellikle gözün arka segmentinde gelişen iltihaplanmalar (üveit gibi durumlar),vitreus içinde hücre ve debris birikimine yol açarak görme alanında hareketli noktalar oluşmasına neden olur. Göz içi kanamaları ise diyabet, hipertansiyon, damar tıkanıklıkları, travma veya retina yırtıkları sonucu gelişebilir ve kan hücreleri uçuşma şeklinde fark edilebilir.

Retina yırtıkları, vitreusun retinaya uyguladığı çekintiye bağlı olarak ortaya çıkabilir. Erken dönemde fark edilmez ve tedavi edilmezse retina dekolmanına ilerleyebilir ve kalıcı görme kaybı riski oluşturur. Bu nedenle ani başlayan uçuşmalar mutlaka dikkate alınmalıdır.

Ayrıca bazı göz ameliyatları veya göz içine uygulanan tedaviler sonrasında geçici olarak hava ya da silikon yağı kabarcıkları oluşabilir. Bu kabarcıklar da hastalar tarafından uçuşma şeklinde algılanabilir ve çoğu zaman zamanla kendiliğinden kaybolur.

Gözde uçuşmaların başlıca nedenleri:

• Yaşa bağlı vitreus dejenerasyonu
• Üveit ve diğer göz içi iltihapları
• Göz içi kanamaları (diyabet, hipertansiyon vb.)
• Retina yırtıkları ve retina dekolmanı
• Travmaya bağlı göz içi değişiklikler
• Göz ameliyatları sonrası oluşan hava veya silikon kabarcıkları

Gençlerde Gözde Uçuşmalar

Gözde uçuşmalar her ne kadar yaşa bağlı değişikliklerle daha sık görülse de genç bireylerde de ortaya çıkabilir. Gençlerde en sık neden, özellikle miyop kişilerde vitreusun daha erken dönemde yapısal değişiklikler göstermesidir. Bunun yanı sıra yoğun ekran kullanımı sonrası farkındalığın artması, göz kuruluğu ve ışıklı ortamlarda uzun süre bulunma gibi durumlar da uçuşmaların daha belirgin hissedilmesine yol açabilir.

Daha nadir olarak ise üveit gibi göz içi iltihapları, göz travmaları, retina yırtıkları veya bazı sistemik hastalıklar genç yaşta uçuşmalara neden olabilir. Özellikle ani başlayan uçuşmalar, ışık çakmaları veya görmede azalma gibi şikayetler varsa bu durumlar basit bir nedene bağlı olmayabilir ve mutlaka detaylı göz muayenesi gerektirir.

Çoğu genç hastada uçuşmalar zararsızdır ve zamanla daha az fark edilir hale gelir. Ancak şikayetlerin ani artış göstermesi veya yeni belirtiler eklenmesi durumunda gecikmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurulması önemlidir.

Gözde Uçuşma Tedavisi

Gözde uçuşmaların tedavisi, altta yatan nedene ve şikayetlerin şiddetine göre değişir. Çoğu vakada uçuşmalar zararsızdır ve özel bir tedavi gerektirmez. Zamanla beyin bu görüntülere alışır ve kişi uçuşmaları daha az fark etmeye başlar. Bu nedenle hafif şikayetlerde genellikle takip ve bilgilendirme yeterlidir.

Eğer uçuşmalar göz kuruluğu, yoğun ekran kullanımı veya ışık hassasiyeti ile ilişkiliyse, suni gözyaşı damlaları ve yaşam tarzı düzenlemeleri şikayetleri azaltabilir. Üveit gibi göz içi iltihaplarına bağlı uçuşmalarda üveit tedavileri uygulanır. Göz içi kanama varsa, altta yatan neden (örneğin diyabet veya hipertansiyon) tedavi edilmelidir.

Nadir durumlarda, uçuşmalar hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyorsa ileri tedavi seçenekleri gündeme gelebilir. Bunlardan biri vitrektomi ameliyatıdır; bu işlemde göz içindeki vitreus temizlenerek uçuşmalar ortadan kaldırılır. Vitrektomi özellikle uzun süren vitreus kanaması, üveitlerde tanısal işlem gibi durumlarda yapılır.

Özellikle ani başlayan uçuşmalar, ışık çakmaları veya görmede azalma gibi belirtiler varsa, bu durum bir retina yırtığı veya dekolmanının habercisi olabilir. Bu nedenle böyle bir durumda vakit kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması hayati önem taşır.